Saskia Maarse | 7 november 2025

In onze dagelijkse samenwerking, of dat nu binnen een team, organisatie of internationaal netwerk is, komen we voortdurend in aanraking met culturele verschillen. Soms subtiel, soms opvallend. Hoe goed we ook met elkaar om willen gaan, juist die verschillen kunnen leiden tot misverstanden of onbegrip. Tegelijkertijd vormen ze een bron van groei, innovatie en verbinding.

In dit blog deel ik vijf inzichten die helpen om met meer begrip, nieuwsgierigheid en openheid succesvol samen te werken met verschillende culturen. Kleine stappen die grote impact kunnen hebben, zowel in je werk als in je persoonlijke ontmoetingen.

Accepteren dat mensen anders handelen en reageren dan je zou verwachten klinkt simpel, maar dat is het niet. Waarom is het toch zo lastig om goed met cultuurverschillen om te gaan? Op het moment dat we elkaar als volwassenen ontmoeten, hebben we door onbewuste vooroordelen vaak al direct een plaatje in ons hoofd van degenen met wie we interactie aangaan. Onbewust scannen we zowel de verschillen als de overeenkomsten. Onze natuurlijke voorkeur ligt vervolgens bij mensen die op ons lijken; daarmee werken we het liefst samen. Zij bevestigen namelijk onze meningen en standpunten. Dat schept vertrouwen, en dat vertrouwen geeft ons een goed gevoel – over onszelf en onze omgeving.

Als kind ondergaan we ontmoetingen heel anders. Op jonge leeftijd zijn we nieuwsgierig, observeren we de wereld onbevangen en reageren spontaan. Tegelijkertijd gebeurt er iets opmerkelijks. Onze omgeving gaat invloed uitoefenen: “Doe niet zo raar!”, “Geef die mevrouw eens netjes een hand!”, “Eet je bord eens leeg!” Gaandeweg krijgen acties, gedrag en voorwerpen een betekenis die we vanaf dat moment als ‘normaal’ gaan beschouwen. Vanaf dat moment oordelen we over alles wat anders is.

De neiging om te oordelen kunnen we positief beïnvloeden door nieuwsgierig te blijven. Door vragen te stellen en empathisch te luisteren, dat wil zeggen: luisteren met de intentie de ander te begrijpen in plaats van te overtuigen. Probeer te ontdekken wat er achter bepaald gedrag of bepaalde keuzes zit. Wat zijn de onderliggende waarden? Wat zijn de betekenissen van woorden? Waar komen de rituelen of gebruiken van de ander vandaan? Nieuwsgierigheid opent deuren naar nieuwe perspectieven en ervaringen, en zorgt voor meer verbinding en wederzijds begrip.

Cultuurverschillen gaan niet zozeer over ‘andere mensen’, maar over verschillende aannames, betekenissen en verwachtingen. We groeien allemaal op binnen (sub)culturen met eigen regels, codes, normen en waarden. Wat voor de één vanzelfsprekend is, kan voor de ander vreemd of zelfs ongepast zijn. Door je eigen verwachtingen onder de loep te nemen en flexibel te zijn, voorkom je misverstanden en teleurstelling.

Stel jezelf de vraag: “Waarom denk ik nu wat ik denk?”, “Is mijn manier de enige juiste?”, of “Wat verwacht ik eigenlijk van de ander?” Verwachtingsmanagement begint bij zelfreflectie, het besef dat jouw perspectief niet de norm is, maar één van de vele mogelijke waarheden.

De makkelijkste manier om culturele verschillen te begrijpen is door er actief mee in contact te komen. Zoek bewust de ontmoeting op met mensen die anders denken, handelen of leven dan jij. Dat kan op het werk, op reis, in de buurt of zelfs online. Door contact te leggen buiten je vertrouwde kring, verruim je niet alleen je blik, maar ook je empathie. Het helpt om stereotypen te doorbreken en genuanceerder te kijken naar de wereld om je heen. Met een open houding en oprechte interesse wordt elk nieuw contact leerzaam en inspirerend.

Wanneer je je ongemakkelijk voelt bij culturele verschillen, helpt het om te focussen op wat verbindt. Vaak blijkt dat je dezelfde humor deelt, een vergelijkbare ervaring hebt meegemaakt of dezelfde waarden belangrijk vindt. Zulke momenten brengen lucht en verbinding in gesprekken, en zorgen dat verschillen niet in de weg staan maar juist waarde toevoegen. Overeenkomsten creëren vertrouwen en herkenning – een stevige basis voor een goede samenwerking.

Saskia Maarse is intercultureel spreker, trainer en auteur. Ze geeft lezingen, workshops en trainingen over de Nederlandse (zakelijke) cultuur in relatie tot andere culturen.